BESTUURSVERSLAG

Cyclus vaart sinds 2017 een nieuwe koers als compacte uitvoeringsorganisatie, die op transparante en marktconforme wijze fungeert voor haar klanten. Cyclus schakelde in 2018 op verschillende fronten om de nieuwe koers te concretiseren, de klanten van dienst te zijn bij het realiseren van de VANG-doelstellingen en de transitie naar een circulaire economie te bevorderen. In dit bestuursverslag kijken we terug op 2018 en blikken we vooruit aan de hand van de vijf pijlers uit het strategisch plan voor de planperiode 2017-2021: omvorming van het bedrijf, groei, standaardisatie, duurzaamheid en innovatie en leren. Nadat we hebben stilgestaan bij medezeggenschap sluiten we dit bestuursverslag af met een financiële paragraaf.

ORGANISATIE

De eerste pijler uit het strategisch plan betreft de omvorming van het bedrijf. In de periode 2016 tot en met 2018 heeft Cyclus de dienstverlening met betrekking tot BOR fasegewijs afgebouwd en een nieuw, slanker afvalbeheerbedrijf ingericht.

OMVORMING

In 2018 vond de derde en laatste fase van de omvorming plaats. Toen zijn de BOR-productgroepen Verharding en meubilair, Evenementen, Verkeer en veiligheid en Riolering overgedragen aan gemeente Gouda. Tevens vonden de laatste reorganisaties plaats in het afvalbeheerbedrijf op de afdelingen Verkoop en klantenservice, Bedrijfsbureau, Administratie en Personeel & organisatie. Medewerkers waarvan de functie kwam te vervallen, kregen met van-werk-naar-werk-gesprekken begeleiding bij het zoeken naar nieuw werk binnen of buiten Cyclus en op hen was het Sociaal Plan van toepassing. Eind 2018 is de omvorming formeel afgesloten.

STIJL VAN HET HUIS

Naast een andere organisatiestructuur vraagt de nieuwe koers ook om een andere manier van werken, om een andere stijl van het huis waarin persoonlijk leiderschap centraal staat. Daarom zijn de nodige stappen gezet in het meerjarig cultuurveranderingsprogramma. Van bijeenkomsten voor verschillende groepen medewerkers waar de kernwaarden Vakkundig, Ondernemend, Eerlijk en Samen presteren centraal stonden tot daarvan afgeleide interventies om het verschil te maken in de dagelijkse praktijk. Een voorbeeld van zo’n interventie zijn de Ontmoetingen. Het managementteam nodigt elke maand een aantal medewerkers uit de hele organisatie uit om nader kennis te maken en met elkaar van gedachten te wisselen over actuele zaken.

Ook is de functiestructuur in de uitvoering aangepast, waardoor chauffeurs en reinigingsmedewerkers meer verantwoordelijkheid kunnen nemen en doorgroeimogelijkheden hebben. Persoonlijk leiderschap is ook een belangrijk uitgangspunt in het nieuwe Alcohol-, drugs- en medicijnbeleid dat per 1 januari 2019 van start ging en voor de nieuwe Zet-‘m-op-bonus, waarbij de medewerkers aan het begin van elk jaar bedankt en aangemoedigd worden voor hun bijdrage aan het bedrijfsresultaat. De bonusregeling is in de plaats gekomen van een verouderde regeling omtrent Goede Vrijdag.

GROEI

Groei is de tweede strategische pijler. Het is nodig om mensen en middelen optimaal in te zetten, kosten te spreiden en risico’s te beperken. Bovendien zorgt groei voor een betrouwbare basis en schaalvoordeel voor de klanten én het vergroot de innovatiekracht van het bedrijf.
Met de acht bestaande gemeentelijke klanten zijn eind 2017 nieuwe vijfjarige dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) afgesloten. De nieuwe contracten hebben een andere opbouw en voor de kostentoerekening is gebruikgemaakt van Activity Based Costing en vastgestelde eenheidsprijzen. Om qua prijsstelling nog meer aan te sluiten bij de markt is voor de periode tot en met 2019 een korting op de kosten verstrekt van 20 procent. Tijdens de tussentijdse evaluaties met de gemeenten over de nieuwe, meer transparante DVO bleek dat de nieuwe aanpak nog om intensieve procesverbetering vraagt. Dat staat op de agenda in 2019.
Met de verstrekte korting komt het realiseren van omzetgroei bij bestaande klanten, zoals geformuleerd in het strategisch plan, onder druk te staan. Desalniettemin heeft Cyclus hard aan de weg getimmerd om de dienstverlening bij bestaande klanten verder te verbeteren en uit te breiden. Een aantal voorbeelden:
  • In Bodegraven-Reeuwijk hebben we een nieuwe dienstverleningsovereenkomst voor Reiniging afgesloten, is de inzamelfrequentie voor restafval gewijzigd naar eens per vier weken en pasten we de frequentie van de GFT-inzameling aan de seizoenen aan. Ook is de inzameling in het Plassengebied geoptimaliseerd, voerden we voor het tweede jaar op rij het project AFVALVRIJE SCHOOL uit en hebben we de diftarportal geïntroduceerd.
  • In Gouda waren we nauw betrokken bij de implementatie van Afval Scheiden Loont. Ook in deze gemeente hebben we de diftarportal geïntroduceerd, zijn we in de binnenstad van Gouda overgestapt van avond- naar ochtendinzameling en is gestart met de vernieuwing van de GFT-verzamelcontainers. We voerden voor het tweede jaar het project AFVALVRIJE SCHOOL uit. Ook zijn we intensief in overleg over maatwerkinterventies voor bijplaatsingen en dumpingen. Dit heeft onder andere geleid tot meer inzet op reinigingswerkzaamheden. Bovendien hebben we een nieuwe meerjarige dienstverleningsovereenkomst met de gemeente afgesloten voor Reiniging en Gladheidbestrijding.
  • In Kaag en Braassem waren we nauw betrokken bij de implementatie van Afval Anders en hebben we de diftarportal geïntroduceerd . Daarnaast legen we sinds het vierde kwartaal de verzamelcontainers voor papier en verwerken we vanaf 2019 de monostromen van het afvalbrengstation.
  • In de gemeente Krimpenerwaard hebben we de pilot Blik bij glas die in 2017 startte, voortgezet. We werken voortdurend aan route-optimalisatie. Ook kunnen inwoners van de kernen Ouderkerk en Nederlek met hun afvalpas terecht op het Grondstoffencentrum in Krimpen aan den IJssel.
  • In Nieuwkoop wijzigden we de inzameldag voor PMD, waren we in gesprek over de optimalisatie van het afvalbeleid en startten we met het project AFVALVRIJE SCHOOL. Tevens bereidden we met de gemeente de mogelijke introductie van diftar voor.
  • In Waddinxveen waren we nauw betrokken bij de implementatie van Afval Scheiden Loont en hebben we de diftarportal geïntroduceerd. Ook voerden we het project AFVALVRIJE SCHOOL uit en zijn we onder de noemer IN GESPREK gestart met het organiseren van interventies op maat.
  • In Zuidplas stapten we over van de inzameling van Plastic verpakkingen en Drankkartons (P+D) naar de inzameling van Plastic verpakkingen, Metalen verpakkingen en Drankkartons (PMD).
  • In de hele regio hebben we gedurende de warme zomer extra reinigingswerkzaamheden uitgevoerd aan de GFT-verzamelcontainers.

Het acquireren van opdrachten bij nieuwe gemeenten is een uitdaging in deze branche. Daarom is het bijzonder dat er in dit verslagjaar dienstverlenings-overeenkomsten zijn afgesloten met drie nieuwe gemeenten. Sinds juli verzorgt Cyclus voor bijna tien jaar de afvalinzameling, de verwerking van het huishoudelijk afval, het beheer van het Grondstoffencentrum, het beheer en onderhoud van de inzamelmiddelen én de klantenservice voor de gemeente Krimpen aan den IJssel, die tevens aandeelhouder is geworden. En sinds 1 januari 2019 verzorgen we voor minimaal vier jaar de afvalinzameling en de klantenservice in de gemeenten Montfoort en Oudewater. Hiermee is de groeidoelstelling bij nieuwe gemeenten voor de planperiode tot en met 2021 gerealiseerd.

In het segment bedrijfsafval is het aantal opdrachtgevers substantieel gestegen. De gemeente Krimpenerwaard is eind 2018 gestopt met het reinigingsrecht voor bedrijven. Ruim 240 van de circa 400 bedrijven die hiervan gebruikmaakten voor de inzameling van hun restafval, zijn direct overgestapt naar Cyclus, die deze dienstverlening al uitvoerde voor de gemeente. Voor Cyclus is het interessant dat ook andere gemeenten in de regio het reinigingsrecht willen heroverwegen. Bovendien is er toenemende belangstelling merkbaar bij bedrijven in de regio die hun afval gescheiden willen laten inzamelen.

STANDAARDISATIE

De derde pijler uit het strategisch plan is standaardisatie. Het is nodig om waar mogelijk met uniforme processen, producten en diensten te werken om een slagvaardig en kosteneffectief afvalbeheerbedrijf te zijn en te blijven.

KWALITEIT

Cyclus werkt met een geïntegreerd management-systeem om te blijven voldoen aan vragen, eisen en verwachtingen van verschillende stakeholders. Bij de start van 2018 was de organisatie reeds in compliance met de eisen van de certificeringen ISO 9001 (kwaliteitsmanagement), VCA** (veiligheid en gezondheid) en Keurmerk Beeldschoon (reiniging, beeldkwaliteit). Begin 2018 kwam daar het certificaat ISO 27001 voor informatiebeveiliging bij. Tijdens dit certificeringstraject is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), die op 25 mei van kracht ging, uitgebreid meegenomen. Halverwege het jaar namen we het Groenkeur-certificaat in ontvangst voor duurzame kwaliteit van groenprojecten en het certificaat MVO prestatieladder niveau 2 voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Voor laatstgenoemd certificaat zullen we in 2019 opgaan voor niveau 3. En sinds eind van het kalenderjaar is Cyclus ook in het bezit van het certificaat ISO 14001 voor milieuzorg.

Instrumenten zoals de periodieke directiebeoordeling, de strategische risico-beoordeling, de interne en externe audits, de werkplekinspecties, de toolboxmeetings en de doorlopende Risico Inventarisatie en Evaluatie leveren het bedrijf doorlopend stuurinformatie en handvatten op om continu te verbeteren. Klachten, meldingen en vragen grijpen we hiervoor ook aan. Extra aandacht ging in dit kalenderjaar uit naar veiligheid. Zo werden huisregels aangescherpt en nadrukkelijk gecommuniceerd met bebording en andere signalering op de locaties en waren veilig rijden en schadepreventie terugkerende thema’s tijdens toolboxmeetings.

PROCESSEN

Cyclus werkt zoveel als mogelijk volgens beheerste, gestandaardiseerde processen. Hierdoor leveren we de kwaliteit die we met stakeholders afspreken en voorkomen we negatieve effecten van onze activiteiten op de omgeving. Rode draad in bijna alle processen is informatisering en digitalisering. Of het nu gaat om objectregistratie, het optimaliseren van routes of het terugdringen van de formulierenstroom.

Een belangrijke stap die hierin gezet is, is het koppelen van adressen en afvalpassen in aansturingstool Clear. Ook verloopt de facturatie voor bedrijfsklanten nu vanuit Clear. Voor 2019 staat de invoering van alle minicontainers in én de uitgifte van offertes voor bedrijven via Clear op de planning.

Een andere belangrijke ontwikkeling is de ontsluiting van de diftardata, voor de heffingsinstanties én voor de inwoners zelf. Sinds maart 2018 kunnen inwoners van vier gemeenten inloggen op de diftarportal op de website van Cyclus en zien hoe vaak zij restafval hebben aangeboden.

Op het gebied van human resource management zijn online tools geïmplementeerd. Leidinggevenden kunnen de administratieve afhandeling van veel personeelszaken nu zelf online regelen én leidinggevenden en een deel van de medewerkers maken voor de gesprekkencyclus gebruik van het online Cyclus League Platform.

Na een aanbestedingstraject sloot Cyclus voor de ICT-ondersteuning een contract af met Duvak. Voor 2019 ligt de focus op standaardiseren en optimaliseren.

INZAMELING

Bij Inzameling was ook sprake van standaardisatie. De gemeenten Gouda, Kaag en Braassem en Waddinxveen voerden gedifferentieerde tarieven in. De werkwijze die we hiervoor eerder ontwierpen en aanscherpten voor Bodegraven-Reeuwijk, Krimpenerwaard en Zuidplas – inclusief het protocol voor gegevensuitwisseling tussen gemeenten, heffingsinstanties en Cyclus – fungeerde als leidraad tijdens de voorbereiding en implementatie van deze beleidswijzigingen in het operationele proces.

Ook zijn we met de gemeenten in gesprek gegaan over de papierinzameling in samenwerking met verenigingen. Hiervoor geldt in de regio een heel versnipperde aanpak. Cyclus is voornemens in 2019 gezamenlijk met de gemeenten stappen te zetten naar een uniforme aanpak, waarbij kosten en opbrengsten meer in evenwicht zijn en waarbij veilig werken beter geborgd is.

Een ontwikkeling die minder bijdraagt aan standaardisering en zelfs kostenverhogend werkt, is het verlagen van de toegestane as-last. Vanwege de zachte ondergrond in de regio, zien we dat dit op meerdere locaties ingevoerd of voorbereid wordt. Voor Cyclus betekent dit dat er kleinere en lichtere voertuigen ingezet moeten worden op deze locaties.

DUURZAAMHEID

Cyclus is zich sterk bewust van zijn verantwoordelijkheid voor de maatschappij én de klanten. Daarom is duurzaamheid in de volle breedte de vierde pijler uit het strategisch plan. Het certificaat voor MVO prestatieladder niveau 2 (voor maatschappelijk verantwoord ondernemen) dat we in 2018 in ontvangst namen, vormt de paraplu voor alle acties die we hiervoor ondernemen.

De nieuwe koers en cultuur van het bedrijf hebben geleid tot een aanpassing van het personeelsbeleid. Cyclus neemt het welzijn van zijn medewerkers in het algemeen en duurzame inzetbaarheid in het bijzonder nog steeds serieus en legt de regie meer en meer bij de medewerkers zelf. Er is afscheid genomen van de oude functionerings- en beoordelingssystematiek, omdat de centrale vraag niet is of iemand goed functioneert. Dat is namelijk bijna altijd het geval. We hebben een nieuwe gesprekkencyclus geïntroduceerd waarin persoonlijk leiderschap, jezelf ontwikkelen en bijdragen aan de organisatiedoelen centraal staan. Ook is veel aandacht besteed aan het welkom heten en inwerken van de nieuwe collega’s uit Krimpen aan den IJssel, het in vaste dienst nemen van flexkrachten en het inregelen van het contract met uitzendbureau ActiefWerkt!. Deze partij kwam na een aanbestedingstraject als winnaar uit de bus voor het leveren van flexkrachten.

Duurzame inzetbaarheid blijft als belangrijk thema onlosmakelijk onderdeel uitmaken van het personeelsbeleid. Belangrijke acties die aan dit thema gelieerd zijn, zijn een actief verzuimbeleid, het continu toetsen van routes aan de P90-norm en het werken met roosters. In 2018 vond de invoering van roosters voor de teams Reiniging en Afvalbrengstations plaats en werd dit voorbereid voor de teams Inzameling en Overlaadstations. Roosters zorgen ervoor dat alle medewerkers gelijkmatig worden ingezet in de planning. Ook dit jaar konden alle medewerkers van Cyclus weer gebruikmaken van de spreekuren van het financieel fit programma, het fietsplan en de bedrijfsfitnessregeling. Bovendien is er gedurende de extreem warme zomer extra aandacht besteed aan de medewerkers van de uitvoering.

Social Return On Investment is ook een belangrijk thema voor Cyclus. Door de afbouw van BOR is helaas ook de samenwerking gestopt met de circa 70 medewerkers van SW-bedrijf Promen, die dagelijks voor Cyclus aan het werk waren. Momenteel werkt een klein aantal Promen-medewerkers op detacheringsbasis voor Cyclus. Voor 2019 zien we mooie kansen dit verder uit te breiden door de schoonmaak van het hoofdkantoor bij Promen onder te brengen en door een circulair project te starten waarbij wij gebruikte minicontainers een tweede leven geven door ze te repareren en te reinigen. Andere thema’s die voor 2019 op de agenda staan zijn het actualiseren van het verzuimbeleid en employer branding.

Het materieel van Cyclus is op verschillende fronten vernieuwd. Voor Inzameling kwamen er vier achterladers, twee zijladers, een mini achterlader en een hybride bakwagen voor de retourlogistiek en het uitzetten van minicontainers bij. De komst van Krimpen aan den IJssel betekende bovendien een uitbreiding van het wagenpark met een bovenlader, twee achterladers en een afzetwagen. De vloot van Reiniging is verjongd met een kleine veegmachine, een grote veegmachine en een voertuigdrager voor de onkruidbestrijding. De peukenzuigers zijn gereviseerd. Op de afvalbrengstations is afscheid genomen van de handhelds en zijn tablets ingevoerd. En de overtollige BOR-voertuigen en -materialen zijn verkocht.

Voor 2019 staat ook het nodige op de planning voor het verduurzamen van het materieel. Het betreft onder andere de aanschaf van vijf nieuwe achterladers (waarvan één smalspoorvoertuig met elektrische opbouw), twee nieuwe zijladers, het uitvoeren van proeven met een elektrisch voertuig en een elektrische bladblazer voor Reiniging en de aanbesteding voor het vervangen van containers op de afvalbrengstations en overlaadstations.

VANG (Van Afval Naar Grondstof) is één van de manieren om duurzaamheid te realiseren. Evenals vorige jaren was het realiseren van de VANG-doelstelling een belangrijke rode draad in de samenwerking tussen Cyclus en zijn klantgemeenten. De regionale praktijk laat overduidelijk zien dat de combinatie van een financiële prikkel, een hoog serviceniveau voor waardevolle afvalstromen en gerichte gedragsbeïnvloeding in dat verband effectief is. In 2018 voerden de gemeenten Gouda, Kaag en Braassem en Waddinxveen gedifferentieerde tarieven in. Hiermee is het overgrote deel van de regio overgestapt op dit systeem en de cijfers liegen er niet om. In 2018 bedroeg de hoeveelheid restafval per inwoner in de Cyclusregio 143 kilo (2017: 168 kilo) en het scheidingspercentage 70% (2017: 65%). Deze én een groot aantal gemeentespecifieke cijfers en ontwikkelingen presenteerde Cyclus aan zijn klantgemeenten in de online factsheets. Ze vormen een mooi vertrekpunt om volgende stappen te nemen op weg naar het realiseren van de VANG-doelstelling: maximaal 100 kilo restafval en minimaal 75% afvalscheiding in 2020. Het gesprek over effectieve concrete stappen en belangrijke brancheontwikkelingen werd gevoerd tijdens de bijeenkomsten van het Grondstoffenplatform.

Thema’s die tijdens het Grondstoffenplatform aan bod kwamen, zijn de uitgevoerde afvalsorteeranalyse, de tussentijdse diftarprognoses, de capaciteit van de matrasverwerking en de kwaliteit van het GFT.

Er is gesproken over het evaluatieproces van de Raamovereenkomst Verpakkingen 2013-2022, dat nog steeds gaande is en de gevolgen die de verhoging van de verbrandingsbelasting voor het restafval hebben op al onze verwerkingscontracten. De mogelijkheden voor het inzamelen en verwerken van luiers en textiel zijn verkend en er zijn ervaringen gedeeld over onder meer het project AFVALVRIJE SCHOOL, de inzet van social media, maatwerkgesprekken en -interventies en het inzetten van bestuursrechtelijke handhaving. Tot slot waren de verwerkingscontracten een belangrijk onderwerp tijdens het Grondstoffenplatform. De contracten voor PMD, GFT, papier en een groot aantal monostromen van de afvalbrengstations zijn verlengd. En na Europese aanbestedingstrajecten is de verwerking van het restafval en glas gegund aan SUEZ en de verwerking van het KCA aan Renewi. De hiervoor beschreven resultaten, ontwikkelingen en dossiers met betrekking tot VANG stonden ook centraal tijdens de informatieve kennismakingscolleges, die Cyclus na de gemeenteraadsverkiezingen organiseerde voor de nieuwe bestuurders.

LEREN EN INNOVEREN

Om als organisatie slagvaardig te blijven in een snel veranderende economie zijn flexibiliteit en aanpassingsvermogen een belangrijke vereiste. De transitie naar een circulaire economie vraagt van Cyclus zijn rol aan te passen. Daarom is Leren en innoveren de laatste pijler in het strategisch plan.

Belangrijke vertrekpunten zijn het Rijksbrede programma ‘Nederland circulair in 2050’, waar het programma VANG deel van uitmaakt en het Landelijk Afvalbeheerplan 3 (LAP 3) dat eind 2017 is vastgesteld en het formele wettelijke beleidskader vormt. Een belangrijke rode draad binnen deze kaders is de veranderende wereld van afval en grondstoffen. Daarom kwam Cyclus niet alleen met de jaarlijkse actualisatie van het strategisch plan, maar startte het bedrijf in 2018 ook met het ontwikkelen van een langetermijnvisie over de positie van Cyclus in 2020-2030. Een belangrijke inspiratiebron hiervoor zijn de toekomstscenario’s die brancheorganisatie NVRD eind 2017 presenteerde over de rol van inzamelbedrijven in de circulaire economie. Ook organiseerden we sessies met medewerkers, aandeelhouders, opdrachtgevers en externe sprekers om gezamenlijk inkleuring te geven aan de toekomstpositie van Cyclus. De nieuwe toekomstvisie staat op de agenda van de aandeelhoudersvergadering in juni 2019.

Medewerkers zijn het belangrijkste kapitaal van het bedrijf. Om het vakmanschap te vergroten, verdiepen en  verbreden opende Cyclus ook dit jaar de deuren van de Cyclus Academie. Binnen het brede opleidingsaanbod was er dit jaar extra aandacht voor veilig werken en het begeleiden van medewerkers die moeilijk leren. Ook is geïnvesteerd in het (breder) opleiden van chauffeurs en de multi-inzetbaarheid van medewerkers Reiniging en Afvalbrengstations. De strategische kennis is vergroot door het bijwonen van vakinhoudelijke congressen en bijeenkomsten in de branche en door het afleggen van bedrijfsbezoeken. Belangrijk trainingsthema’s voor 2019 zijn het opdoen van vakkennis en Lean Thinking.

In 2018 zijn op verschillende fronten verbeteringen in de operatie doorgevoerd en voor 2019 staat er ook het nodige op de agenda. Een aantal voorbeelden:

In 2018 zijn de meldingen actiever gebruikt als sturingsinformatie om de dienstverlening te verbeteren. Er is een nieuwe analysesystematiek opgezet, een serviceploeg toegevoegd en er is meer aandacht voor briefing en debriefing van de inzamelteams. Hierdoor is het aantal repeterende meldingen verminderd. De verwachting is dat deze lijn doorzet als in 2019 digitale routebegeleiding is ingevoerd.

Door de invoering van gedifferentieerde tarieven wijzigt het aanbod van en de verhouding tussen de verschillende soorten afval substantieel. Hierop passen we de logistiek van de afvalbrengstations en overlaadstations steeds aan. En daarom hebben de verbeterplannen die reeds op de agenda staan voor 2019 vooral betrekking op het optimaliseren van de verzamelvoorzieningen en de huis aan huis inzameling, onder andere door het uitbreiden van de inzet van zijladers. 

Voor Reiniging zijn bestekken opgesteld conform de RAW-systematiek van CROW. De uitgebreide technische beschrijvingen zorgen voor meer duidelijkheid over de dienstverlening bij de klanten en bij Cyclus. Onderdeel van de bestekken zijn nieuwe beeldmeetlatten, die ervoor zorgen dat schouwresultaten beter aansluiten bij de reële situatie op straat. Op het afvalbrengstation Gouda is een proef gestart met kringloopgoederen. En bij Gladheidbestrijding zijn fietspaden toegevoegd aan de bruggenroute, die altijd als eerste uitgevoerd wordt.

Cyclus heeft steviger ingezet op communicatie als gedragsbeïnvloedingsinstrument. Inwoners van een aantal gemeenten kunnen inloggen op de website om hun restafvalaanbiedingen in te zien, maandelijks verschijnt de digitale nieuwsbrief I love afval scheiden, de social media-aanpak is geïntensiveerd en geprofessionaliseerd en bij het vervolg op het project AFVALVRIJE SCHOOL is de IN GESPREK-methodiek toegevoegd om ook de omgeving van de leerlingen te informeren en enthousiasmeren. We zijn in gesprek met gemeenten over interventies en gesprekken op maat voor specifieke locaties, die nodig zijn om na de invoering van gedifferentieerde tarieven de laatste stappen te zetten richting de VANG-doelstelling. Belangrijke thema’s zijn de kwaliteit van de aangeboden grondstoffen én de aanpak van dumpingen en bijplaatsingen.

Een groot innovatief project dat voor 2019 op de planning staat is het realiseren van een derde standplaats in het noorden van de Cyclusregio, naast de standplaatsen in Moordrecht en Krimpen aan den IJssel. Dit vraagt naast aanpassingen in de interne organisatie ook de nodige aanpassingen in de bestaande routes en de afvalkalenders én flexibiliteit van klanten. Hierdoor verkleinen aanrijtijden substantieel én kan een grote stap gezet worden in het nog evenwichtiger maken van de routes in de regio. Kortom, het stelt het bedrijf in staat verder te werken aan standaardisatie en duurzaamheid.

MEDEZEGGENSCHAP

De omvorming en de nieuwe koers stonden bovenaan de agenda van de Ondernemingsraad (OR). Er is veelvuldig gesproken over deze en hiervan afgeleide thema’s. Dit gebeurde onder andere tijdens de twaalf OR-vergaderingen, de negen vergaderingen met de WOR-bestuurder en de twee gedachtewisselingen die plaatsvonden tussen de OR, de directeur en de Raad van Commissarissen (artikel 24-overleg). De ureninzet van de OR bedroeg 665 uur (2017: 700).

De OR heeft twaalf advies- en instemmingsaanvragen behandeld.

DE OR STEMDE IN MET

  • het afschaffen van de Goede Vrijdag regeling en de introductie van de ‘zet ‘m op’-bonusregeling.
  • de implementatie van roosters voor de teams Reiniging en Afvalbrengstations.
  • de nieuwe manier van gesprekken voeren onder de noemer Cyclus League Platform.

De instemmingsaanvraag over roosters voor teams Inzameling en Overlaadstations was gedurende de totstankoming van dit jaarverslag nog in behandeling.

DE OR ADVISEERDE POSITIEF OVER

  • de nieuwe functiestructuur in de Uitvoering.
  • de samenwerking met Krimpen aan den IJssel en de bijbehorende overdracht van onderneming.
  • de omvorming van de afdeling Verkoop & Klantenservice.
  • het profiel voor de werving en selectie van de nieuwe bestuurder.
  • de omvorming van de afdeling Administratie.
  • het nieuwe Alcohol-, Drugs- en Medicijnbeleid.

DE OR ADVISEERDE NEGATIEF OVER

  • het herinrichten van het beheer en onderhoud van de inzamelmiddelen door de uitvoering van het werk onder te brengen bij een onderaannemer.
  • de omvorming van de afdeling P&O.

De OR heeft voor deze twee adviesaanvragen geen beroep ingesteld bij de Ondernemingskamer.

Andere belangrijke thema’s op de agenda van de OR waren deelname aan de plaatsings- en adviescommissie, de toekomststrategie van Cyclus, de P90-norm, het actualiseren van het OR-reglement, communicatie met de achterban (er verschenen naast informatie op het intranet vier OR-BERICHTEN) en de bezetting van de raad zelf. De raad ging het jaar van start met zes leden, waarvan er later in het jaar twee aftraden in verband met uitdiensttreding. Er trad een nieuwe voorzitter aan en mede door oproepen en voorlichting rondom het nieuwjaarsbuffet voor alle medewerkers traden er in april vier nieuwe leden aan. Later volgde door de overdracht van onderneming nog een extra OR-lid uit de groep medewerkers uit Krimpen aan den IJssel. De termijn van de zittende OR liep af in december. Daarom is een verkiezingscommissie in het leven geroepen en hield de OR verkiezingen in januari 2019. Vijf OR-leden en vijf overige medewerkers stelden zich verkiesbaar en vier OR-leden traden af. De verkiezingen waren met een opkomst van 75% een groot succes. Op 18 januari 2019 werd de nieuwe OR, bestaande uit 7 leden, geïnstalleerd.

Belangrijke thema’s voor 2019 zijn nazorg en monitoring van de gevolgen van de omvorming, het investeren in de voortzetting van een goede relatie met de nieuwe bestuurder en meer rust op de werkvloer. Tot slot krijgt het vormgeven van de OR zelf ook de benodigde aandacht.

FINANCIEEL

BELEID

Het financieel-, prijs- en dividendbeleid van Cyclus is gericht op marktconforme tarieven voor haar aandeelhoudende klantgemeenten nu en in de toekomst enerzijds en een winstgevende en solvabele onderneming anderzijds. Dit vertaalt zich in een beleid dat gericht is op tariefsverlaging bij een gelijk dienstverleningsniveau door verlaging van de exploitatiekosten, innovatie en ontwikkeling van de dienstverlening door te investeren in nieuwe toepassingen, een minimaal benodigd winstniveau voor Cyclus en een solvabiliteitsnorm van meer dan 35%. Als gevolg van het beperkte winstniveau zal derhalve de ruimte voor dividenduitkering in de toekomst beperkt blijven.

ONTWIKKELINGEN BOEKJAAR 2018

Het boekjaar 2018 wordt hoofdzakelijk gekenmerkt door de volgende ontwikkelingen:

Nieuwe dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s)
Op 14 december 2017 hebben de aandeelhoudende gemeenten, ter vervanging van de verschillende bestaande bilaterale en multilaterale overeenkomsten, nieuwe uniforme dienstverleningsovereenkomsten afgesloten voor 5 jaar met ingang van 1 januari 2018 (opzegtermijn 2 jaar) op basis van: gelijke eenheidsprijzen, een overeengekomen structurele tariefsverlaging en halfjaarlijkse bevoorschotting. De tariefsverlaging loopt op van 13% in 2018 tot 20% in 2019 en bestaat uit verschillende onderdelen: een korting op de eenheidsprijzen, een verlaging van de winstopslag van 6% naar 1% en het niet indexeren van de kostprijzen in de jaren 2017 t/m 2019. 

Superdividend
In de aandeelhoudersvergadering van 14 december 2017 is besloten tot uitkering van een superdividend van € 3.000.000. Op 16 juli 2018 heeft de dividenduitkering plaats gevonden.

Toetreding gemeente Krimpen aan den IJssel
Met ingang van 1 juli 2018 is de gemeente Krimpen aan den IJssel aandeelhouder van Cyclus NV en heeft de gemeente een dienstverleningsovereenkomst afgesloten voor 9,5 jaar. In dit kader heeft Cyclus de bijbehorende activa en betrokken medewerkers van de gemeente overgenomen. Op 28 juni 2018 heeft de gemeente 29.200 aandelen gekocht tegen een prijs van € 9,28 per aandeel (nominaal € 7) en volgestort. De prijs is vastgesteld in de aandeelhoudersvergadering van 16 februari 2018 op basis van een onderzoek van een extern bureau zoals is bepaald in de statuten.

Aanbesteding AVU
Na inschrijving op een openbare aanbesteding van de gemeenschappelijke regeling Afval Verwijdering Utrecht zijn in juni 2018 de percelen gemeente Montfoort en gemeente Oudewater definitief gegund aan Cyclus. Dit betekent dat Cyclus met ingang van 1 januari 2019 de inzameling van deze gemeenten verzorgt.

Afronding reorganisatie
In september 2015 hebben de aandeelhouders van Cyclus besloten de activiteiten met betrekking tot het beheer en onderhoud van de openbare ruimte (BOR) te staken, de organisatie af te slanken en Cyclus om te vormen tot een lean en mean afvalbeheerorganisatie. In de afgelopen periode zijn de BOR-activiteiten in drie tranches afgebouwd en komt per ultimo 2018 een einde aan de overeenkomst met de gemeente Gouda m.b.t. het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Als gevolg hiervan is in de aandeelhoudersvergadering van 13 december 2018 vastgesteld dat de reorganisatieperiode is afgerond.

TOELICHTING FINANCIEEL RESULTAAT 2018

Het boekjaar 2018 van Cyclus is afgesloten met een netto winst van € 426.000. De winst bestaat uit het regulier bedrijfsresultaat, resultaten met betrekking tot voorzieningen, financiële baten en lasten en te betalen vennootschapsbelasting.

Regulier bedrijfsresultaat
De totale omzet daalde met € 2.297.000 tot € 35.064.000 (2017: € 37.361.000). Deze afname is per saldo het gevolg van de afbouw van de activiteit beheer openbare ruimte, de doorgevoerde tariefsverlaging, uitbreiding van de dienstverlening en eenmalige opdrachten. Het regulier bedrijfsresultaat daalde met € 1.224.000 tot € 464.000 (2017:€ 1.688.000), ofwel 1,3% van de omzet (2017: 4,5%). Deze afname is het directe gevolg van de verstrekte tariefsverlaging.

Voorziening personeel & organisatie
De voorziening voor personeel en organisatiekosten betreft de personeelskosten die betrekking hebben op loonkosten van ex-werknemers, langdurig zieken of arbeidsongeschiktheid en een voorziening voor jubileumuitkeringen. Ultimo 2018 is € 293.000 gedoteerd aan de voorziening.

Reorganisatievoorziening
In september 2015 hebben de aandeelhouders van Cyclus besloten de activiteiten met betrekking tot het beheer en onderhoud van de openbare ruimte te staken en de organisatie af te slanken. Als gevolg hiervan is ten laste van het resultaat 2015 een reorganisatievoorziening gevormd (€ 6.200.000) voor de afkoop en begeleiding van de boven-formatieve formatie. Op 13 september 2016 is met de vakbonden het sociaal plan ondertekend. In 2018 is € 1.647.000 aan de voorziening onttrokken en is € 647.000 vrijgevallen. Op de balans resteert ultimo 2018 een bedrag van € 361.000 dat betrekking heeft op resterende kosten met een looptijd van meer dan één jaar.

Voorziening vorderingen op participanten
Gedurende het boekjaar 2018 zijn disputen ontstaan over verschillende vorderingen m.b.t. de inzamelingsactiviteiten in 2017 en 2018. Conform de verslaggevingsregels is ten laste van het resultaat 2018 een voorziening gevormd (€ 319.000) en verantwoord onder de rubriek “vorderingen op participanten”. 

Bijzondere waardevermindering
Op 14 december 2017 hebben de aandeelhoudende klantgemeenten en Cyclus nieuwe dienstverlenings-overeenkomsten ondertekend voor een periode van 5 jaar, ingaande per 1 januari 2018. Onderdeel van deze nieuwe overeenkomsten is een structurele tariefsverlaging. Hierdoor zal de verwachte winst en de inkomende kasstroom van Cyclus afnemen. Als gevolg hiervan is er sprake van een duurzame waardevermindering van de huisvesting (Oostbaan 1090). Deze is berekend op € 2.222.000 en in het boekjaar 2017 ten laste van het resultaat gebracht.

Vennootschapsbelasting
Cyclus is als gevolg van de wet “modernisering vennootschapsbelastingplicht overheids-ondernemingen” met ingang van 1 januari 2016 belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Gezien het karakter van de dienstverlening en afrekenwijze aan haar aandeelhoudende gemeenten heeft Cyclus een beroep op de samenwerkingsvrijstellingsregeling ingediend. Inmiddels is deze vrijstelling over belangrijke onderdelen van de activiteiten door de Belastingdienst toegepast en loopt het (horizontaal) overleg met de Belastingdienst nog voor enkele resterende activiteiten van Cyclus. Voor de activiteit beheer openbare ruimte is er rekening mee gehouden dat Cyclus niet in aanmerking komt voor de samenwerkingsvrijstelling. Voor activiteiten voor niet aandeelhoudende gemeenten en derden is Cyclus per 1 januari 2016 belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting.

Het bedrag aan “Te betalen vennootschapsbelasting” (25%) is een voorlopige inschatting en heeft betrekking op het resultaat beheer openbare ruimte en het resultaat op derden en niet aandeelhoudende gemeenten.

TOELICHTING FINANCIËLE POSITIE

Solvabiliteit 1)
Het balanstotaal nam in het boekjaar 2018 toe met 143% tot € 31.051.000 (2017: afname 8,8%). Deze toename is met name het gevolg van de overname van het materieel en de containers van de gemeente Krimpen aan den IJssel, een toename van de liquide middelen als gevolg van de halfjaarlijkse bevoorschotting door de gemeenten en een tijdelijk opgenomen kasgeldlening ultimo 2018. 

Het eigen vermogen nam af met € 2.303.000 en komt uit op € 9.105.000 (2017: € 11.408.000). De afname is per saldo het gevolg van het uitgekeerde superdividend, uitbreiding van het aandelenkapitaal en het resultaat 2018 (voor resultaatsbestemming). Als gevolg hiervan daalde de solvabiliteit tot 29,3% (Cyclus norm ≥ 35%) van het balanstotaal (voor resultaatbestemming) ten opzichte van 52,6% ultimo 2017. Wanneer het balanstotaal gecorrigeerd wordt voor de tijdelijk opgenomen kasgeldlening dan komt de solvabiliteit uit op 34,9%. 

Liquiditeit 2) en werkkapitaal

Het werkkapitaal nam in het boekjaar 2018 af met € 7.196.000 en kwam uit op € 9.602.000 -/- (2017: afname € 820.000). Deze afname is met name het gevolg van meer investeringen in materiële vaste activa, het uitgekeerde superdividend, betaalde afkoopsommen en minder inkomsten als gevolg van de tariefsverlaging. De current ratio2) komt uit op 0,55 (2017: 0,68). 

Tot op heden heeft Cyclus investeringen gefinancierd met eigen middelen en wordt nauwelijks gebruik gemaakt van bancaire financiering. Als gevolg hiervan is het saldo aan liquide middelen (en vlottende activa) de afgelopen jaren afgenomen in verhouding tot het saldo aan vlottende passiva. Dit verklaart dat de current ratio2) lager is dan de gestelde norm (≥ 1).

Rendement op het geïnvesteerd vermogen 3)
De boekwaarde van de vaste activa nam toe met 17,3% tot € 19.482.000 (2017: afname 8,5%) als gevolg van de overname van activa van de gemeente Krimpen aan den IJssel (NV MAK). Het regulier bedrijfsresultaat daalde met € 1.224.000 tot € 464.000 (2017: € 1.688.000), ofwel 1,3% van de omzet (2017: 4,5%). Deze afname is het directe gevolg van de verstrekte tariefsverlaging en de afbouw van de activiteit beheer openbare ruimte. Derhalve daalde het rendement op het geïnvesteerd vermogen in het boekjaar 2018 tot 2,4% (2017: 10,2%). 

Financiering en rentedekkingsgraad 4)
Cyclus heeft een kredietfaciliteit bij N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). Deze bedraagt maximaal € 10.000.000 en is onderverdeeld in een kasgeldfaciliteit (€ 7.000.000) en een rekening-courantkrediet (€ 3.000.000). Als zekerheden zijn aan de BNG verstrekt: het hypotheekrecht op onroerende zaken, het eerste pandrecht op debiteurenvorderingen, bedrijfsinventaris en vorderingen op deelnemende gemeenten uit hoofde van met deze gemeenten gesloten overeenkomsten. Van de kasgeldfaciliteit is in december 2018 kortstondig gebruik gemaakt voor een bedrag van € 5.000.000. Ultimo boekjaar 2018 heeft de onderneming de beschikking over € 8.761.000 aan liquide middelen (2017: € 1.679.000). In 2018 bedraagt de rentelast  € 33.000 (2017: € 28.000). Derhalve komt de rentedekkingsgraad uit op 57.

RISICO’S

Governance
Vanaf 1 januari 2016 hebben de gemeenten, als aandeelhouders van Cyclus, statutair meer bevoegdheden gekregen en stellen zij o.a. jaarlijks de begroting en het investeringsplan vast. Dezelfde gemeenten zijn tegelijkertijd klant en sluiten DVO’s af met Cyclus. Er dient voor gewaakt te worden dat aandeelhoudersbelang en klantbelang verstrengeld raken. Dit uit oogpunt van het bedrijfsbelang en om potentiële aansprakelijkheidsrisico´s te voorkomen.

Rendement
Het winstniveau van Cyclus is als gevolg van het overeengekomen tarieven- en dividendbeleid de komende jaren beperkt en lager dan de gestelde 6% norm. Daarnaast zijn de financieringslasten minimaal met name doordat gemeenten Cyclus op halfjaarbasis bevoorschotten. Dit betekent dat er in de exploitatie weinig ruimte is om tegenvallers op te vangen. Incidenten en kostprijsverhogende factoren kunnen er toe leiden dat de onderneming te maken krijgt met negatieve resultaten en voorzieningen getroffen moeten worden.